Przecinający puszczę Kanał Augustowski, łączący dorzecza Wisły i Niemna, jest najwybitniejszą wielką realizacją hydrotechniczną, zaprojektowaną i wykonaną przez polskich inżynierów. Jako pomnik rodzimej myśli technicznej jest wprost bezcenny, zwłaszcza że nie ma też pod względem malowniczości równych sobie w Europie.
Kanał Augustowski jest jednym z najwybitniejszych w historii techniki przykładów kanału zamkniętego, czyli takiego, w którym różnicę poziomów luster wody niweluje się za pomocą specjalnych urządzeń zwanych śluzami. Jako że przecina on wododział (woda spływa z punktu najwyżej położonego w obie strony), konieczne było połączenie z naturalnym rezerwuarem, którego rolę odgrywa jezioro Serwy. Typowe śluzy zaprojektowane przez Prądzyńskiego były jednokomorowe, miały ok. 42 m długości i 6 m szerokości. Przy ich budowie zastosowano szereg nowatorskich rozwiązań, w których celował zwłaszcza inżynier Feliks Pancer, późniejszy twórca wielkiego wiaduktu w Warszawie. Wprowadził on m.in. prefabrykaty betonowe, a wraz z nimi słowo "beton" do języka polskiego. W przeszłości wody przed śluzami piętrzono tak, aby tworzyły rozlewisko; powstawał "magazyn" dla spławianych pni drzew, a także swoisty "parking" dla tratew. Na całej długości kanałowi towarzyszyła droga holownicza, wykorzystywana przez zaprzęgi konne, ciągnące pod prąd barki i tratwy.
Objęty dziś strefą chronionego krajobrazu Kanał Augustowski jest jedną z największych atrakcji Suwalszczyzny, masowo odwiedzaną przez kajakarzy, a także turystów pływających statkami na szlaku Augustów-Przewięź. Szczególnym walorem jest wykorzystanie na jego drodze wszystkich naturalnych akwenów, dzięki czemu przecina piękne jeziora (Necko, Białe, Studzieniczne, Gorczyckie, Orle, Paniewo, Krzywe, Mikaszewo, Mikaszówka), korzysta z koryt Czarnej Hańczy i Netty, a także stanowi ujście dla puszczańskich rzeczek. Umożliwia to kajakarzom wypady w atrakcyjne zakątki, niezwiązane bezpośrednio z kanałem. Od lat 90. XX w. powstają plany ponownego uruchomienia na całej długości turystycznej drogi wodnej; biorąc jednak pod uwagę fakt, iż kanał przecina wschodnia granica Unii Europejskiej oraz wymóg wiz przy wjeździe na Białoruś, realizacja tego pomysłu jest mało prawdopodobna.


kanal augustowski
kanal augustowski 01