Typ jeziora :     sielawowe
Powierzchnia :     1240 ha
Głębokość :     44 m
Pow. wysp :     26 ha


Jest to jedno z najładniejszych jezior na Warmi. Ma ono bardzo nieregularny kształt, gdyż urozmaicona linia brzegowa tworzy wiele zatok i półwyspów. Główne ploso jeziora przypomina koło, od niego rozgałęziają się zatoki. Z północnej części jeziora wybiegają dwie zatoki: - zachodnia jest wąska i mocno wydłużona na północ. Tuż przy jej wschodnim brzegu leżą jeziora - Ponapry i Ponapry Małe - połączone z nią rowem. U północnego krańca znajduje się wypływ strumyka Narii, - wschodnia zatoka zaokrąglona w kierunku północnym, z odnogą wybiegającą na wschód, bywa traktowana jak odrębne jezioro - Ponary . Na plosie leży wysepka Ponarska Kępa. Ponary łączą się rowami z jeziorami: Czarnym k/jez. Narii i maleńką Trądlą. U wyjścia z Ponar na główne ploso leżą wyspy Trzciniak Wielki i Mały, Olszowy Ostrów oraz wybiega na południe wąski i zakrzywiony półwysep - Długi Ostrów. U jego krańca na głównym plosie leży wyspa Zielony Ostrów, a w utworzonej po jego wschodniej stronie płytkiej zatoce trzy wyspy zwane Łabunami, na brzegu zaś wieś Pojezierce. Południową część jeziora na dwie wielkie zatoki dzieli półwysep Kretowiny: - nieco powyżej wejścia do zatoki zachodniej leżą wyspy Wielki i Mały Ostrów, w zatoce wyspa Brzozowa Kępa, u jej krańca, gdzie wybiega na południowy zachód wąska odnoga - trzy małe bezimienne wysepki. U podstawy półwyspu Kretowin jest położona wieś Kretowiny. Przy wschodnim brzegu leży wieś Wilnowo, Jezioro okalają wysokie i odcinkami strome brzegi. Niewielkie kępy lasu występują wokół północnej strony jeziora, na półwyspie Kretowinach oraz u jego podstawy. W pobliżu zbiornika leży kilka wsi: Niebrzydowo Wielkie, Woryty Morąskie, Worytki, Gulbity, Bogaczewo i in. Brzegi jeziora i półwysep Kretowiny są zagospodarowane turystycznie, w sezonie letnim licznie uczęszczane.